Zzp in het onderwijs: als zelfstandige werken in het onderwijs

Steeds meer mensen willen als zelfstandige werken in het onderwijs: als zzp-leerkracht, zzp-docent of als zelfstandig workshopgever. Het geeft vrijheid en afwisseling. Maar de regels rond zzp in het onderwijs zijn de afgelopen jaren strenger geworden.

In dit artikel lees je wat er kan en wat niet, en welke alternatieven er zijn als je flexibel wilt werken in het onderwijs.

Wat is een zzp'er in het onderwijs?

Een zzp'er in het onderwijs werkt niet in loondienst bij een school, maar factureert als zelfstandige. Dat kan bijvoorbeeld als:

• leerkracht of docent die tijdelijk een groep overneemt;
• vakdocent of workshopgever in sport, kunst, muziek of techniek;
• trainer, coach of onderwijsadviseur;
• specialist, bijvoorbeeld in leesproblemen of hoogbegaafdheid.

De regels: schijnzelfstandigheid en de Wet DBA

Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid. Dat betekent dat een school en een zzp'er moeten kunnen laten zien dat er echt sprake is van zelfstandig ondernemerschap, en niet van werken als een werknemer.

Voor een zzp-leerkracht in het basisonderwijs is dat lastig. Een leerkracht werkt meestal volgens een vast rooster, met de methodes van de school en onder leiding van de schoolleiding. Dat lijkt sterk op een dienstverband. De onderwijssector adviseert scholen daarom om leerkrachten voor reguliere lesgevende taken niet als zzp'er in te huren.

Daarnaast geldt vanaf 2026 dat zzp'ers met een laag uurtarief eerder als werknemer worden gezien, tenzij het tegendeel blijkt.

Wat kan wel als zzp'er in het onderwijs?

Voor werk dat duidelijk zelfstandig en afgebakend is, is er vaak meer ruimte. Denk aan:

• een workshop of workshopreeks in je eigen specialisme, met je eigen aanpak en materiaal;
• een training of studiedag voor een team;
• advies of een afgebakend project voor een school;
• werk voor meerdere opdrachtgevers tegelijk.

Laat bij twijfel altijd per opdracht beoordelen of zzp passend is, bijvoorbeeld met de webmodule "Beoordeling arbeidsrelatie" van de Rijksoverheid.

Zzp-leerkracht basisonderwijs: alternatieven

Wil je flexibel werken als leerkracht, maar wil je het risico van schijnzelfstandigheid vermijden? Er zijn alternatieven:

• Invalpool. Veel schoolbesturen hebben een invalpool, waarbij je in loondienst bent maar flexibel inzetbaar.
• Detachering of bemiddeling. Je werkt via een organisatie die je aan scholen koppelt.
• Tijdelijke contracten. Voor een vaste periode of een vervanging.
• Combinatie. Lesgeven in loondienst, en daarnaast als zelfstandige workshops of trainingen geven.

Voor- en nadelen van zzp in het onderwijs

Voordelen:

• Vrijheid in je planning en opdrachten.
• Afwisseling tussen scholen en projecten.
• Je eigen specialisme inzetten.

Nadelen:

• Strengere regels en meer administratie.
• Geen doorbetaling bij ziekte en geen pensioenopbouw via een werkgever.
• Minder zekerheid over werk.

Flexibel werken via Karibu

Karibu verbindt onderwijskrachten met scholen, buitenschoolse opvang en kinderopvang in Amsterdam, Noord-Holland, Flevoland en de regio Leiden. We zoeken per opdracht de vorm die past bij jou en bij de school, van workshops tot vaste inzet. Lees ook over werken in het onderwijs als creatieve professional of meld je aan als onderwijskracht.

Deze informatie is algemeen en geen juridisch of fiscaal advies. Laat je situatie bij twijfel beoordelen door een specialist of de Belastingdienst.