Overstappen naar het onderwijs: eerst uitproberen, dan pas beslissen

Het is een van de meest gestelde vragen in ons netwerk. Iemand werkt al jaren in een ander vak, merkt dat de energie eruit loopt, en denkt aan het onderwijs. De volgende gedachte is meteen: dan moet ik dus een opleiding gaan doen, mijn inkomen halveren en over twee jaar kijken of het klopte.

Die volgorde is precies verkeerd om. Je kunt eerst uitzoeken of het werk bij je past, en pas daarna beslissen hoeveel je erin investeert. Dit artikel laat zien hoe.

Welke routes er bestaan

Het onderwijs is geen één deur. Er zijn meerdere ingangen met verschillende eisen.

• Zonder onderwijsbevoegdheid, ondersteunend werk. Workshops geven, activiteiten begeleiden, pauzebegeleiding, leerlingen begeleiden bij huiswerk of extra oefening. Je werkt naast of onder de verantwoordelijkheid van een leerkracht. Hier kun je vrijwel direct beginnen.
• Onderwijsassistent. Een erkende opleiding op middelbaar beroepsniveau, vaak in deeltijd te volgen naast werk.
• Voltijd of deeltijd pabo. De klassieke route naar een bevoegdheid voor het basisonderwijs. Deeltijd duurt langer maar is te combineren met werk.
• Zij-instroom in het beroep. Een traject waarbij je al betaald voor de klas staat terwijl je je bevoegdheid haalt, meestal binnen twee jaar. Je begint met een geschiktheidsonderzoek bij een hogeschool of universiteit, en je hebt een school nodig die je aanstelt en begeleidt. Er gelden voorwaarden, onder meer aan je vooropleiding.
• Vakdocent in het voortgezet onderwijs. Kom je uit een specifiek vakgebied, dan bestaan er aparte routes, bijvoorbeeld via een educatieve module of een lerarenopleiding op masterniveau.

De eerste route is de enige die je morgen kunt beginnen. En hij is de beste manier om erachter te komen of de rest de moeite waard is.

Waarom je eerst een klas in wilt

Werken met kinderen laat zich niet bedenken. Je kunt honderd verhalen lezen en toch geen idee hebben of jij het leuk vindt als vijfentwintig kinderen tegelijk iets van je willen.

Wat je in een paar dagdelen ontdekt en anders niet:

• Hoe je reageert op geluid en chaos. Sommige mensen komen tot rust in een druk lokaal. Anderen zijn na een uur op. Allebei is prima om te weten.
• Of je energie krijgt van herhaling. Dezelfde uitleg vijf keer geven aan vijf verschillende kinderen — sommigen vinden dat de kern van het werk, anderen vinden het slopend.
• Of je het leuk vindt als iets niet lukt. Een groot deel van het werk gaat over kinderen bij wie het net niet gaat. Daar wil je nieuwsgierig van worden, niet moedeloos.
• Welke leeftijd bij je past. Het verschil tussen groep 3 en groep 8 is enorm. Veel mensen ontdekken dat ze iets anders willen dan ze dachten.
• Of je van de omgeving houdt. Een school is een gemeenschap met een eigen ritme, met collega's, ouders en vergaderingen. Dat hoort er allemaal bij.

Na vier of vijf dagdelen weet je meer over je overstap dan na een half jaar twijfelen.

Wat het onderwijs aan jouw achtergrond heeft

Een misvatting die veel mensen tegenhoudt: het idee dat je jaren aan ervaring weggooit als je overstapt. Het tegendeel is waar.

Wat je meeneemt uit een ander vak is precies wat een school zelf niet in huis heeft. Je weet hoe een vak er in de praktijk uitziet. Je kunt uitleggen waarom iets ertoe doet buiten het schoolgebouw. Je hebt geleerd hoe je met deadlines, klanten of teams omgaat.

Voor kinderen is dat waardevoller dan je denkt. Iemand die vertelt hoe hij zijn werk doet en waarom hij het leuk vindt, laat zien dat er iets bestaat na school. Dat blijft langer hangen dan een hoofdstuk uit een methode.

En er is nog iets. Kinderen hebben er baat bij als de volwassenen voor de klas verschillende paden hebben afgelegd. Een groep waarin iedereen dezelfde route heeft gelopen, laat maar één soort toekomst zien.

Hoe je het praktisch aanpakt

• Stap 1 — Bepaal hoeveel tijd je nu hebt. Eén dagdeel per week is genoeg om te beginnen. Je hoeft niets op te zeggen.
• Stap 2 — Kies een rol die past bij wat je al kunt. Kom je uit een creatief vak, begin dan met workshops. Ben je goed met kleine groepjes, kies dan begeleiding. Twijfel je, begin dan bij pauze- of activiteitenbegeleiding — dat is de zachtste landing.
• Stap 3 — Regel je verklaring omtrent het gedrag. Standaard in dit werk, en snel aangevraagd.
• Stap 4 — Ga vier keer. Niet één keer. Eén keer zegt niets, vier keer zegt alles.
• Stap 5 — Evalueer eerlijk. Wat gaf energie, wat kostte energie, en wat wil je meer doen? Pas daarna is de vraag over opleidingen aan de orde.

Wat Karibu hierin betekent

Karibu is geen opleiding. Wij verzorgen geen zij-instroomtraject en geven geen diploma's uit. Wat we wel doen: we brengen je in contact met scholen, buitenschoolse opvang en kinderopvanglocaties in Amsterdam, Noord-Holland, Flevoland en de regio Leiden, en zorgen dat je op een plek terechtkomt waar je iets kunt uitproberen.

Voor iemand die zich oriënteert werkt dat zo:

• Je meldt je aan en vertelt waar je vandaan komt en waar je nieuwsgierig naar bent.
• We bespreken welke rol een goede eerste stap is.
• We koppelen je aan een school of locatie, meestal voor een of twee dagdelen.
• Na een paar keer kijken we samen wat je hebt gemerkt.
• Wil je verder, dan kijken we naar meer uren, meer verantwoordelijkheid of een geschikte opleidingsroute.

Je zit nergens aan vast en je hoeft vooraf niet te weten waar je uitkomt. Meer over de mensen die deze route al liepen lees je bij onze onderwijskrachten. Wat we voor scholen doen — en dus waar je terechtkomt — staat bij onderwijskrachten en leerlingbegeleiding.

Veelgestelde vragen

Ik heb geen diploma in een onderwijsrichting. Kan ik toch beginnen?

Voor ondersteunend werk zoals workshops, activiteiten en begeleiding is een onderwijsbevoegdheid niet nodig. Voor zelfstandig een groep draaien wel. We zijn daar altijd helder over, zodat je weet waar je aan begint.

Kan ik dit naast mijn huidige baan doen?

Ja, dat doen veel mensen. Vaste dagdelen werken het prettigst, voor jou en voor de school.

Wat als ik na drie keer merk dat het niets voor mij is?

Dan is dat een nuttig antwoord. Beter nu dan na twee jaar studeren.

Eerst eens kijken hoe het voelt?

Vertel ons waar je vandaan komt en wat je nieuwsgierig maakt. We denken vrijblijvend mee over een eerste stap die klein genoeg is om te zetten.