Leraar worden zonder diploma

Niet iedere route naar het onderwijs begint met een traditionele vierjarige lerarenopleiding. Afhankelijk van je achtergrond, de functie en de onderwijssector zijn er andere manieren om in het onderwijs te werken, ervaring op te doen of toe te werken naar een bevoegdheid.

In dit artikel lees je welke diploma's normaal nodig zijn, wat je zonder lerarendiploma al kunt doen, en hoe je ook op latere leeftijd nog leraar wordt.

Welke diploma's heb je normaal nodig?

Om zelfstandig les te geven als leraar heb je een lesbevoegdheid nodig. Voor het basisonderwijs is de pabo de bekendste route. Voor het voortgezet onderwijs zijn er tweedegraads en eerstegraads lerarenopleidingen per vak.

Wie al een andere opleiding heeft afgerond, kan in veel gevallen via een verkort traject of via zij-instroom verder. Je werkt dan al op een school terwijl je je bevoegdheid haalt.

Werken op een basisschool zonder opleiding

Ook zonder lerarenopleiding kun je op een basisschool werken. Er zijn rollen waarvoor geen lesbevoegdheid nodig is:

• Klassenassistent. Je ondersteunt de leerkracht in de klas, helpt leerlingen en begeleidt kleine groepjes.
• Onderwijsassistent. Je ondersteunt bij de lessen, begeleidt groepjes en individuele leerlingen. Een mbo-opleiding tot onderwijsassistent is gebruikelijk, maar ervaring met kinderen weegt ook mee.
• Pleinwacht of pauzebegeleider. Je begeleidt de kinderen tijdens de pauzes en het overblijven.
• Workshopbegeleider of vakkracht. Je geeft workshops in je eigen vak, zoals sport, dans, muziek of beeldende vorming.
• Activiteitenbegeleider. Je begeleidt activiteiten na schooltijd of op de buitenschoolse opvang.

Onderwijsassistent of klassenassistent zonder diploma

Wil je als onderwijsassistent of klassenassistent zonder diploma aan de slag? Dan kijken scholen vooral naar je ervaring met kinderen, je houding en hoe je met een groep omgaat. Veel mensen beginnen als klassenassistent en halen daarna alsnog een diploma, vaak via een opleiding die je naast je werk kunt volgen.

Docent worden zonder opleiding?

Zelfstandig voor de klas staan als leraar, zonder bevoegdheid, kan in principe niet voor reguliere lessen. Wel kun je in sommige situaties tijdelijk worden ingezet, bijvoorbeeld als je in een opleidingstraject zit. En als vakdocent of workshopbegeleider kun je met je eigen expertise wél lesgeven, in samenwerking met de school.

Leraar worden op latere leeftijd

Een overstap naar het onderwijs kan ook later in je loopbaan. Bestaande werkervaring en levenservaring zijn juist waardevol voor leerlingen. Afhankelijk van je vooropleiding zijn er verschillende routes:

• Zij-instroom: als je al een hbo- of universitair diploma hebt.
• Deeltijdopleiding pabo of lerarenopleiding: naast je werk.
• Verkorte route: voor wie al een verwante opleiding heeft.

Lees meer in ons artikel over zij-instroom in het onderwijs.

Lesbevoegdheid halen naast je werk

Werken en leren tegelijk is bij veel trajecten mogelijk. Je bouwt pedagogische en didactische kennis op terwijl je al ervaring in de klas opdoet. Zo ontdek je meteen of het vak bij je past.

Mogelijkheden via Karibu

Karibu kijkt naar de opleiding, certificaten, ervaring en talenten van kandidaten, en naar het soort opdracht dat daarbij past. Naast reguliere onderwijsfuncties bieden ook workshops, pauzebegeleiding en vakgerichte activiteiten mogelijkheden om in het onderwijs te werken.

Je hoeft geen leraar te zijn om het verschil te maken in de klas. Meld je aan als onderwijskracht en ontdek wat er bij jou past.